|
W “serbskich nowinach” wozjewi so dnja 11.01.2006 šćěhowacy artikel:
Zastupjerjo gmejny Pančicy-Kukow ze swojim wjesnjanostu a mnozy dalši Serbja a Němcy su sej přezjedni:
Zachowajmy Šulu Ćišinskeho!
W Pančicach-Kukowje wutworichu w zašłym štwórtć lěće iniciatiwnu skupinu přećiwo hrožacemu zawrjenju tamnišeje serbskeje srjedźneje šule. Skupina nasta jako sćěh wjacorych njewuspěšnych protestnych aktiwitow staršich kaž tež gmejny. Aktiwity měrjachu so přećiwo wot sakskeho kultusoweho ministerstwa wuprajenemu zakazej 5. a 7. lětnika w šulskim lěće 2005/06 kaž tež přećiwo wotpohladanemu zawrjenju serbskeho kubłanišća w lěće 2007. Po dospołnje njespokojacych rozmołwach ze zamołwitymi Kamjenskeho wokrjesa zažnu nazymu 2005 wotměštej so w nowembru staršiskej zhromadźiznje w Šuli Ćišinskeho, na kotrymajž so tež někotři gmejnscy radźićeljo wobdźělichu. Starši wuzwolichu swojich zastupjejow do iniciatiwneje skupiny, kotraž přewza nadawk, zhromadnje z gmejnskimi radźićelemi a wjesnjanostu dalše postupowanje koordinować. Hač do hód so tuta skupina wjacekróć zeńdźe, nastaji list kultusowemu ministrej a wobzamkny kónc lěta zahajić podpismowu akciju za zachowanje Šule Ćišinskeho.
W lisće kultusej dokumentuja so spočatnje wobšěrne prócowanja gmejny Pančicy-Kukow a serbskich gremijow do zakaza wutworjenja noweho pjateho lětnika, kotryž wupraji kultus loni 27. meje. Wulka ličba wotpowědnych pismow ze stron gmejny, Rady za serbske naležnosće Sakskeje, Domowiny a Serbskeho šulskeho towarstwa, adresowanych na wokrjes resp. ministerstwo, wosta njewobkedźbowana. Wšitke namjety, próstwy a žadanja so prosće pod blido sunychu. Město toho zasahny so masiwnje do wobstejaceje serbskeje srjedźnošulskeje syće.
W dalšim dźělu lista wupraja so kritika Kamjenskemu wokrjesej, kotryž bě 1. januara 2003 nošerstwo šule přewzał. Gmejnscy radźićeljo su tehdy změnje nošerstwa z ćežkej wutrobu přihłosowali, dokelž běchu přikazaneho konsolidowanja gmejnskich financow dla nuzowani wšitke móžnosće zalutowanja komunalnych wudawkow wučerpać. K změnje nošerstwa njeby přišło, njebychu-li so na wurazne žadanje radźićelow sćěhowace sady přidatnje do nošerskeho zrěčenja přiwzali. W § 2 resp. § 3 tam rěka: „Die Trägerschaftsübernahme erfolgt unbefristet mit dem Ziel der dauerhaften Aufrechterhaltung des Mittelschulstandortes … Die Schule behält ihren Status als sorbische Schule gemäß § 2 SchulG in Verbindung mit § 4 der Verordnung des sächsischen Staatsministeriums für Kultus über die Arbeit an sorbischen und anderen Schulen im deutsch-sorbischen Gebiet. Der Landkreis wird die besonderen Anforderungen einer sorbischen Schule bezüglich Ausstattung und Unterrichtsmittel gewährleisten.“ Nastawa prašenje, čehodla je wokrjes zawrjenju Šule Ćišinskeho přihłosował. Chcyše abo chce wón swoju jeničku serbsku srjedźnu šulu tak spěšnje kaž móžno wotbyć? Wjele spomóžnišo by było zrěčenje njeranić, ale wo kubłanišćo wojować. Gmejna Radwor je dopokazała, zo njeje wučerpanje prawniskich móžnosćow w padźe sćazanja sobuskutkowanje za serbske šule jenož legitimny, ale předewšěm wuspěšny demokratiski srědk. Wosebje argument Sakskeho wyšeho zarjadniskeho sudnistwa w Budyšinje, zo ma so wšěm wuwićan zadźěwać, kotrež wjedu k pomjeńšenju ličby serbsku rěč wuknjacych dźěći, je rozsud za dowolenje Radworskeho 5. lětnika wažnje wobwliwował. Tajku za naš narod negatiwnu tendencu mamy hižo jako sćěh zakaza 5. a 7. lětnika w Pančicach-Kukowje. Z cyłkownje 19 šulerjow njedowoleneju lětnikow wuknu mjeztym štyrjo w Halštrowje, hdźež so serbšćina njepodawa. To je wjace hač 20 procentow. Wobsteji chutny strach, zo móhła so tale tendenca hišće zesylnić, jeli so Šula Ćišiskeho kaž wotmyslene w lěće 2007 zawrje.
Runje tak doraznje protestuje iniciatiwna skupina přećiwo zwěsćenju kultusoweho ministerstwa, zo so dwurěčny koncept 2plus na Pančičanskej zakładnej šuli jenož wot 1. do 3. lětnika praktikuje. Wěrnosć pak je cyle hinaša: Pančicy su jenička serbska zakładna šula, dźěłaca po tutym koncepće wot 1. do 4. lětnika, a běchu a su pućrubar dwurěčneho kubłanja. W lětach 2000 do 2003 přewjedźe so zhromadnje z dalšimi štyrjomi zakładnymi šulemi narodnych mjeńšim z Awstriskeje a Madźarskeje EU-projekt „Žiwjenje w dwurěčnych kónčinach“, při kotrymž nazběrachu so wobšěrne praktiske nazhonjenja k metodice dwurěčneje wučby. Lětuši 7. lětnik, kiž njesmědźeše so na Šuli Ćišinskeho zarjadować, je prěnja dwurěčnje kubłana rjadownja w Sakskej. Z tym je so něšto rozbiło, štož su sej wučerjo zakładneje a srjedźneje šule zhromadnje z němskimi a serbskimi staršimi z wulkej prócu, přeswědčowanjom a entuziazmom wuspěšnje natwarili. Nazhonjenja staršich a wučerjow dopokazuja, zo je so poměr mjez němskimi a serbskimi šulerjemi pozitiwnje wuwił, zo móžachu so předsudki staršich nastupajo dwurěčnu wučbu wottwarić, zo su so kwalita wučby a rěčne hotowosće šulerjow rozsudnje polěpšili. Zawrjenje srjedźneje šule by wšitke dotal docpěte wuslědki wohrozyło, nic naposledk tež dalewjedźenje modela WITAJ resp. koncepta 2plus na zakładnej šuli a w pěstowarnjomaj.
Dźěl lista wopřijima analyzu šulerskich ličbow. Wone dźě su jedyn z rozsudnych kriterijow při planowanju šulskeje syće. Zwěsća so, zo mamy na serbskich zakładnych šulach wokrjesa Kamjenc w tutym šulskim lěće cyłkownje 268 šulerjow, kotřiž su takle rozdźěleni: Pančicy-Kukow 73, Ralbicy 68, Worklecy 65 a Chrósćicy 62. Tež ličby šulskich nowačkow, kotřiž zastupja přichodne šěsć lět (wot 2006 do 2001) do mjenowanych šulow, maja jasny trend. Na gmejny rozrjadowanje so cyłkownje 423 wot 1. julija 1999 do 30. meje 2005 narodźenych dźěći takle rozdźěli: Pančicy-Kukow 117, Ralbicy/Róžant 108, Njebjelčicy 77, Chrósćicy 67 a Worklecy 54. Dale so zwěsća, zo bydli w Pančicach-Kukowje z něhdźe 2 230 wobydlerjemi nimale třećina wšěch wobydlerjow zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe. Gmejna je sydło mjenowaneho zwjazka, ma jara dobre wobchadne zwiski a přikładnu infrastrukturu.
List kónči so z próstwu wo dokładne pruwowanje přednjesenych faktow a argumentow, zo by kultusowe ministerstwo planowanje šulskeje syće Kamjenskeho wokrjesa spomóžnje přewodźało. Zo bychu so wuslědki docpěli, kotrež zawěsćeja najefektiwnišu wariantu srjedźnošulskeje syće w jeničkej serbskej jadrowej kónčinje. Zdobom prosy iniciatiwna skupina kultusoweho ministra wo přiležnosć, jemu wopisanu problematiku wosobinsce přednjesć směć.
Stefan Rjeda
|